دو کلمه حرف حساب

دو کلمه حرف حساب

کوچزاد دیگرستان‌ها منم
ساکن آنسوترستان‌ها منم!

خان قشلاقات کوچستان منم
قله‌ی بی‌قوچ پوچستان منم!

من الفبای ادب را حمزه‌ام
از جگرخواران هند غمزه‌ام!

رقیب هم رقیبان دیروز

پنجشنبه, ۲۵ شهریور ۱۳۹۵، ۱۰:۳۶ ق.ظ

در فارسی کلمه‌های زیادی داریم، به‌خصوص از ریشه‌ی عربی، که آن‌ها را در معنایی متفاوت با کاربرد اصلی یا قدیم‌شان به کار می‌بریم. 


یکی از آن‌ها «رقیب» است، که، به‌خصوص در عرصه‌ی عشق و عاشقیِ جوان‌ها، پرکاربرد است و گاهی دردسرساز! رقابت امروزه به معنای تلاش برای پیشی‌گرفتن بر یکدیگر به کار می‌رود، اما در اصل و اساس به معنای نگهبانی کردن بوده است، یا همان «مراقبت» خودمان. یعنی ما، در گذر زمان، کلمه‌ی «رقابت» را از معنای اصلی خودش دور کرده‌ایم و به جای آن «مراقبت» را گذاشته‌ایم. به تبعِ آن، «رقیب» را هم دیگر به جای «نگهبان و محافظ و مراقب» به کار نمی‌بریم و آن را برای کسی استفاده می‌کنیم که یا می‌خواهد در کسب و کار از ما پیشی بگیرد و «رقیب کاری» است، یا می‌خواهد معشوق ما را از چنگ‌مان درآورد و «رقیب عشقی» است.


این را گفتم تا پس‌فردا اگر خواستید شعر و بیتی از سعدی یا حافظ انتخاب کنید و برای معشوق‌تان تلگرام بزنید و به درگاهش ناله‌های جان‌سوز کنید، برندارید مثلاً به نقل از حافظ بنویسید:


من ار چه در نظر یار خاکسار شدم

رقیب نیز چنین محترم نخواهد ماند


یا از آن بدتر:


روی تو کس ندید و هزارَت رقیب هست

در غنچه‌ای هنوز و صدَت عندلیب هست



رقیب در هر دوی این ابیات همان مراقب است و ربطی به رقیبِ توی ذهن شما ندارد. البته خیال نکنید مقصودم این است که از فردا کلمه‌ی «رقیب» را در معنای قبلی و ریشه‌ای‌اش استفاده کنید. غرض این است که با شناختِ بهتر واژه‌ها، شیرینی بیشتری از جزئیات زبان فارسی بچشیم و، به گفته‌ی زنده‌یاد ابوالحسن نجفی، حواس‌مان باشد که غفلت از معنای اصلی این واژه، اغلب موجبِ بدفهمی نوشته‌های پیشینیان، به‌خصوص شعر حافظ شده و می‌شود. 


نگران پیدا کردن شعر برای روضه‌های عاشقی هم نباشید. در آن دوران هم این‌طور نبوده که عشاق از دردسرِ رقیبان در امان باشند، فقط جور دیگری درددل می‌کردند. مثلاً می‌توانید وجه عرفانیِ این بیت مولانا را بی‌خیال شوید و آن را برای معشوق بی‌وفا یا خدانکرده خیانتکارتان بفرستید؛ صددرصد تضمینی و بدون درد و خون‌ریزی:


آه که من دوش چه سان بوده‌ام

آه که تو دوش که را بوده‌ای!



نوشته شده در خوابگرد


نظرات  (۳۰)

اشعارتون فوق العاده بود دوست عزیز
پاسخ:
:/
افتادم یاد نکاتِ کنکوریِ ادبیات....
یادم میاد درس دوم سال سوم همچین نکته ای داشتیم توی مصرع "ایزد که رقیب جان خرد کرد".....
خیلی پست مفیدی بود :)
پاسخ:
قدیما فعل رو آخر جمله میآوردن. نکته کنکوری بود اینم:دی
چه حافظه ای داری دمتون گرم :)
قابل نداشت.

فکر کنم ما بیت اولو ایهام می گرفتیم
پاسخ:
اگه با معنای جدید و قدیم بسنجی ایهام داره. درسته.

تلگرام بلای جان عشق بنویس نامه بدن
پاسخ:
دیگه گذشت دوره نامه دادن :)
۲۵ شهریور ۹۵ ، ۱۰:۵۸ نام نام خانوادگی
کامنت این علی بالا رو
فکر کن از این شعرا میتونستیم بگیم ما :/
پاسخ:
همین :)))
من؟ شعر؟ شیب؟
من آخرین شعری که گفتم یک سالم بود گفتم اوووه اوه اوووووه اووو

عاشق که شد که یار به حالش نظر نکرد

ای خواجه درد نیست وگرنه طبیب هست


چرا انقدر خوبه این حافظ :)

پاسخ:
دیگه بیخود و بیجهت نیست که میگه شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است :)

الان اخری بدون خون و خونریزی بود؟:))
یه بیت با خون و خونریزی بگید؟؟:)))
ولی اگه رقیب رو در معنای حریف هم بگیریم خیلی دو شعر اول بی راه نیست معنیش خراب میشه اما زشت نمیشه:))
موفق و مانا باشید
یاعلی
پاسخ:
بیت با خون و خون ریزی میگه که: 

تو غلط میکنی این گونه دل از ما ببری
سر خود آینه را غرق تماشا ببری
مرده شور من ِ عاشق که تو را می خواهم
گور بابای دلی را که بـــه اغوا ببری
چه کسی داد اجازه که کنی مجنونم
به چه حقی مثلن شهرت لیلا ببری
به من اصلن چه که مهتابی و موی تو بلند
چه کسی گفته مرا تا شب یلدا ببری
بخورد توی سرم پیک سلامت بادت
آه، از دست شرابی که تو بالا ببری

از جناب شهرام میدری! کلا اعصاب هم ندارند ایشون در اشعارشون :)))
.
اگه قصد داشته باشیم شعر رو با مفهومی که رقیب در حال حاضر داره معنا کنیم. و همچنین معنای قدیم رو هم در نظر بگیریم میشه ایهام.
همچنین.
یا علی.

غلط ننویسیم عالیه :)
پاسخ:
این کامنت رو دیدم! پنج دقیقه داشتم سرچ میکردم ببینم متن از ابولحسن نجفی هست یا نه! بعد هم که از خودتون پرسیدم :)
الان یکبار دیگه متن رو خوندم. متوجه شدم آخه چطوری نفهمیدم کل متن نمیتونه از آقای نجفی باشه؟ تلگرام؟ ابولحسن نجفی؟ شیب؟ جنگل؟ همچین آدم حواس جمعی هستم من! :دی
.
ممنون که ما را یاری رسوندی دادا :))

به به!

غلط ننویسیم ابوالحسن نجفی

بسیار مفید بود ... بر معلوماتم اضافه گردید ...:)

سپاس

پاسخ:
البته خب پر واضحه که فقط قسمت توضیحات در مورد کلمه رقیب از کتاب ایشون هست و ما بقی ابتکارات نویسنده :))
.
ممنونم.

والا ! :)

پاسخ:
:))
۲۵ شهریور ۹۵ ، ۱۱:۴۷ مــیـمـ‌‌‌‌ ‌‌‌‌
همخواب رقیبانی و من عین خیالم نیس:دی
والا
این سوز و گدازش خعلی بالاس
پاسخ:
یک شعر بود نقیضه همین شعر میگفت: 
از حسرت برجام تو من خواب ندارم!
برجام رقیبانی و من تاب ندارم!

خیلی بی ربط یاد این افتادم!
شما ببخشید.

میخواستم بگم من شبیه اینو یه جا خوندم ولی یادم نمیاد:دی
پاسخ:
لینک کانالشون رو گذاشتم. :)
دوستان هم که اشاره کردند متن اصلی از کتاب آقای نجفی هست.
برو بشین فکر کن ببین کجا خوندی.
 
((: بله  اینارو نمینویسیم یه چندتا بیت خوب معرفی کنین اونارو بگیم
پاسخ:
به بخش تک بیت های بی مخاطب رجوع کنید. سرشار از اشعار عاشقانه عارفانه و طنز :)

ممنون.
پاسخ:
خواهش :)

یادم باشه لینک این پست رو به شصت هفتاد نفر بدم:))

پاسخ:
:)
بنویس رو کف دستت که یادت نره سناتور :دی
باشه! :)
پاسخ:
بارکلا :)
۲۵ شهریور ۹۵ ، ۱۵:۱۱ هانیه شالباف
منم اینو که توی خوابگرد خوندم تا ده دقیقه می‌خندیدم به شعرایی که برای این و اون فرستادم و ... :)))
پاسخ:
:))
به معلوتام افزوده شدبه به برای آیندم
ازت متشکرم
پاسخ:
خواهش میکنم.
:)
ما که اصلن نمیدونیم اینایی که گفتید یعنی چی! اصن عشق و عاشقی و معشوق و رقیب اینجور چیزا چیه؟! تاحالا نشنیده بودم! من که میدونستم رقیب یعنی نگهبان آره بابا نگهبان ساختمونمون رو رقیب صدا میکنیم! بله رقیبمونه!
پاسخ:
عشق یک چیزی شبیه کشک و دوغه. :دی

کاملاً ناخودآگاه یاد کلمه «مزخرف» و معنای قدیم و فعلی‌اش افتادم :|
پاسخ:
:)

جور زمونه به معنی کلمه هم رحم نمیکنه چه برسه به ماا.

ممنون
پاسخ:
خواهش
۲۵ شهریور ۹۵ ، ۲۰:۳۰ دختر به شدت معمولی

دستت درد نکنه ^_^

جالب بود نمیدونستم :)

از اون جالب تر کامنت علی بود :))))))))

پاسخ:
خواهش :)

چه جالب! نمیدونستم
دونستن و کشف کردن حس قشنگی داره
سپاس:)
+ شما ادبیات میخونید؟ ببخشبد می پرسم[ آیکن سوت زدن و به بالا نگاه کردن و دور شدن]
پاسخ:
آره دونستن خیلی حس خوبیه. :)
.
+من ادبیات میخونم ولی ادبیاتی نیستم. رشته دانشگاهیم مهندسیه.

با تشکر از آگاه سازیتون :) باشد که مانیز رقیب باشیم در استفاده از ابیات شامل کلماتی همچون رقیب!
پاسخ:
خواهش :)

۲۵ شهریور ۹۵ ، ۲۳:۴۹ سکوتـــــــــ پاییزی
پدر تجربه بسوزه آقا گل: )))
پاسخ:
پدر تجربه رو باید جزغاله کرد حتی!

۲۵ شهریور ۹۵ ، ۲۳:۵۵ گمـــــــشده :)
اتفاقا من نگران شعر یافتن برای روضه های عاشقی هستم
دوسه سالپیش یه دفتر کوچیک برای این منظور در نظر گرفتم
اما هنوز چند برگش رو پر کردم
:)))))
خیلی قشنگ توضیح دادی اقا گل
من اصلا درک شعری ندارم
:|
پاسخ:
هر وقت موقعش برسه ان دفترچه سر دو هفته کامل پر میشه تضمین میکنم :دی
.
نظر لطفتونه.

دست درد نکنه چقدر خوب و قشنگ توضیح دادی اصلا نمیدونستم
پاسخ:
نظر لطفته.
:)

بسی جالب بودندی !
یه سری واژه های دیگه هم هستن که معنیشون عوض شده
مثلا :
فضول (یعنی کسی که طالب فضل هست)
بی شعور(کسی که احساس نداره )
یه سری دیگه هم هست ؛ من روم نمیشه بگم D:

+ تشکرات فراوان ! من این پستای ادبی رو خیلی دوست دارم !
پاسخ:
ببین جور زمونه با کلمات چه کرده! بعد ما انتظار داریم به ما انسان ها رحم کنه!؟ :)
.
+ارادتمند :)

+ شعر "تو غلط میکنی این گونه دل از ما ببری" رو با اجازتون ؛ با یه شماره ناشناس فرستادم برای دبیرادبیاتمون D:
اگه زنده نموندم ؛ حلال کنید :)
پاسخ:
کسب اجازه لازم نیست دادا :)
شعر که از یک شخص دیگه است.
ان شالله که زنده و سلامت باشیی همیشه.

ببین حافظ چی گفته :

یا وفا یا خبر وصل تو یا مرگ رقیب

بود آیا که فلک زین دو سه کاری بکند

پاسخ:
:)
شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است و تمام.

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">