دو کلمه حرف حساب

دو کلمه حرف حساب

اینجا از داستان، شعر، موسیقی، فیلم، کتاب و گاهی فوتبال حرف می‌زنم.

قصه‌های شاهنامه برای کودکان و نوجوانان

جمعه, ۳۱ خرداد ۱۳۹۸، ۰۶:۰۳ ب.ظ

اینکه چرا داستان‌های هزارویک شب یا شاهنامه فردوسی با اقبال عمومی روبرو نمی‌شوند، یک بخشیش هم ضعف انتشاراتی‌ها و اهالی فرهنگ است. نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم کودکان و نوجوانان با یک یا دو درس که در کتاب‌های فارسی گنجانده شده به شاهنامه فارسی علاقه‌مند شوند. آن هم وقتی با شعر و جهان شعر غریبه‌اند و ذهنشان را پر کرده‌ایم با ریاضی و فیزیک و زیست‌شناسی. (وضعیت برای بچه‌های دبیرستانی و رشتۀ ادبیات هم فکر نمی‌کنم بهتر از این باشد.) حالا که ضعف کتاب‌های آموزشی مشخص است و ضعف سیستم آموزشی مشخص است، سؤال اینجاست که باز چرا اهالی فرهنگ به سراغ شناساندن کتاب‌های کهن و قصه‌های کهن به کودکان و نوجوانان نمی‌روند و کاری نمی‌کنند؟

تقریباً یک ماهی می‌شود که دارم دنبال کتاب‌های شاهنامه برای گروه‌های سنی "جیم" و "ه" می‌گردم و بین آثار محدودی که در کتابخانه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها دیدم، جز یکی دو مورد چیز به دردبخوری وجود نداشت. اغلب کتاب‌ها یک کپی ساده بود از روایت‌های موجود اینترنتی با نثری ناپخته و بدون پرداخت. تصویرگری‌ کتاب‌ها هم البته چنگی به دل نمی‌زد. 

تازه وضع شاهنامه خیلی خوب است و کم و بیش بعضی از انتشاراتی‌ها به سراغش رفته‌اند. از هزارویک شب و قابوس‌نامه و گلستان و بوستان سعدی و دیگر آثار کهن حرفی نمی‌زنم؛ که اگر هم تک و توک کتابی دربارۀ آن‌ها پیدا شود(با فرض اینکه بالاخره جوینده یابنده باشد!)، به نظر می‌رسد فقط هدف انتشاراتی‌ها فروش بیشتر بوده. وگرنه کیفیت کتاب چه از نظر محتوا و چه از نظر تصویرگری باز چنگی به دل نمی‌زند. 


همۀ این دردودل‌ها را گفتم و همۀ این غرغرها را کردم، تا در آخر قصه‌های شاهنامه آتوسا صالحی را معرفی کنم. اگر روزی روزگاری دنبال کتابی بودید که قصه‌های شاهنامه را به شیوه‌ای جذاب‌تر برای نوجوانان راویت کرده باشد، می‌توانید به سراغ این مجموعه بروید. 

اگر این مجموعه را نسبت به دیگر آثار موجود در بازار برتری می‌دهم، اولین دلیلم نثر پخته و جذاب آتوسا صالحی است. نثری که از همان صفحۀ اول کشش لازم برای دنبال کردن داستان را در خواننده به وجود می‌آورد و او را با خود همراه می‌کند. قصه‌ها نیز قرار نیست به همان شیوۀ همیشگی روایت شود. قرار نیست راوی بیرون از داستان قرار بگیرد و مثل یک دوربین فیلمبرداری صحنه‌ها را روایت کند و سعی کند با جلوه‌های ویژه خواننده را جذب کند. 

آتوسا صالحی قصه‌های شاهنامه را خوب می‌شناسد و به واسطۀ همین خوب دانستن قصه راوی را انتخاب می‌کند. راوی‌ای که یکی از شخصیت‌های اصلی یا فرعی خود داستان است. 

برای مثال وقتی می‌خواهد به روایت قصۀ زندگی اسفندیار رویین‌تن(سومین کتاب از این مجموعه) بپردازد، راوی قصه پسر او بهمن است. روایت هم از لحظه‌ای شروع می‌شود که اسفندیار در بند پدر گرفتار است و حالا که ایران گرفتار جنگ شده و دو خواهر اسفندیار در بند ارجاسپ هستند، جاماسپ به نمایندگی از گشتاسپ به سراغ اسفندیار آمده و از او می‌خواهد که زنجیرها را پاره کند و به یاری ایران برخیزد. 

قصه‌های شاهنامه به روایت آتوسا صالحی را نشر افق به چاپ رسانده است.

موافقین ۱۱ مخالفین ۰ ۹۸/۰۳/۳۱
آقاگل ‌‌

شاهنامه

نظرات  (۱۳)

۳۱ خرداد ۹۸ ، ۲۰:۱۴ آرزوهای نجیب (:
ان‌شاءالله که اتفاق‌های خوبی برای شاهنامه بیفته و کلی آثار حال خوب کن تولید بشه برای بچه‌ها.

به‌قول شاعر: خبر آمد خبری در راه است.
پاسخ:
ان‌شاءالله که اینطوری بشه. :)

من واقعا همیشه افسوس میخورم که با این همه پتانسیل چرا مغفول واقع شده ادبیات ما. با تعریف ساده ای که از داستان‌هایِ کتاب‌های مختلف تو کلاس می‌کنم به عینه می‌بینم که چقدر مشتاقانه گوش می‌دن بچه‌ها. حالا این که چرا بعد از این‌همه سال، هنوزم باید کلی بگردیم تا یه کتاب خوب از شاهنامه و امثالهم پیدا کنیم، حقیقتا برام جالبه. 
پاسخ:
چند وقت پیش یه خانمی رو دیدم که توی توییتر داستان هزار و یک شب رو به شکل یه سری توییت منتظر کرده بود. عجیب بود برام که چطور این‌قدر مورد توجه قرار گرفت. عجیب‌تر اینکه فقط تعداد اندکی قبلاً از ماجرای شهرزاد و دنیازاد و ماجرای کلی هزار و یک شب اطلاع داشتن. همین موضوع دربارۀ شاهنامه و داستان‌های اون هم برقراره. خب سراغ شعر که کمتر کسی میره. به نثر هم که آثار خوبی منتشر نشده و نمیشه. فیلم و نمایشنامه هم به همین شکل. ضعف بزرگیه واقعاً.
۰۱ تیر ۹۸ ، ۰۵:۰۸ احمدرضا ‌‌
خیلی خبر مسرت بخشیه اینکه نثر شاهنامه با معیارهای داستان‌نویسی امروزی تطبیق داده شده. شاهنامه واقعا پتانسیل زیادی داره هم برای بازنویسی شدن و هم برای نوشتن رمان‌هایی در قالب برداشت آزاد از شاهنامه. داستان‌های خیلی متفاوت با جنبه‌های مختلف. به نظرم کمتر اثری پیدا میشه که بعد قهرمانی و ملیش به این شکل و متوازن رشد کرده باشه. حیف که غافلیم.
درباره هزار و یک شب: نه سالم که بود تازه به اینترنت دسترسی پیدا کرده بودم و چیز زیادی هم بلد نبودم. هزار و یک شب و شهرزاد رو در حد اسمی شنیده بودم. یه روز کنجکاو شدم و سرچ کردم و با اینترنت دایل آپ اون زمانی ساعاتی رو برای پیدا کردن پی دی اف هزار و یک شب صرف کردم تا در نهایت یه پی دی اف دانلود شد. نمیدونم اون پی دی اف چی بود یا مصححش کی بود یا بازنویسی شده بود یا نه ولی واقعا نثر روون و جذابی داشت. اونقدر پرکشش بود که با اون سن و سال تمام هزار و یک شب رو با پی دی اف خوندم. به نظرم بخشی از ایراد هم به ما نسل جدیدها وارده که انتظار داریم افسانه‌هامون رو گیم اف ترونز کنن و تحویلمون بدن تا براش ارزش قائل بشیم وگرنه همون بازنویسی‌های معیوب و ضعیف از شاهنامه هم قابل درک و جذاب میتونن باشن
پاسخ:
بیضایی چندتایی نمایشنامه خوب داره که با اقتباس از داستان‌های شاهنامه و داستان‌های اساطیری نوشته شده. خوندنش رو توصیه می‌کنم. 
.
هزار و یک شب نثر سختی نداره. اتفاقاً خیلی هم شیرین و روایت جذابی داره. یه جاهایی حس می‌کنی داری داستان‌های سورئال می‌خونی. جذاب و دوست داشتنیه واقعاً.
.
بعد اینکه نه خب، واقعیت اینه که مشکل از بالاست. وقتی خوراک خوبی مهیا نشده باشه، من به مخاطب حق می‌دم خوندن هری پاتر و دیدن گیم آف ترونز رو ترجیح بده. دیگه حوزه فرهنگ، مثل انحصار ایران خودرو و سایپا نیست که بگیم مجبوری همین خوراک به درد نخور و درب و داغونی که ما تهیه می‌کنیم رو بخوری. :)
پ.ن: البته خیلی وقتا هم هست. ولی خب زورشون نمی‌رسه. نمی‌تونن اینجا دیگه مخاطب رو محدود کنن. 
۰۱ تیر ۹۸ ، ۰۹:۱۲ مصطفی فتاحی اردکانی
یک جلد از این مجموعه رو برای پسر برادرم گرفتم ولی تصویرگری این مدلی رو دوست ندارم. به نظرم این مدل تصویرگری برای بچه که هیچ برای بزرگسال هم ملموس نیست.
پاسخ:
آره اعتراف کنم من هم از تصویرگری کتاب زیاد خوشم نیومد. من زیاد از تصویرگری نمی‌دونم که بخوام قضاوتشون کنم. اما به عنوان یه مخاطب(حتی نه خیلی نوجوون) خب دوست دارم تصاویر با رنگ و لعابی بیشتر سهمی از روایت داستان هم داشته باشه. 
یادمه یه بار یکی از بچه‌های بلاگر نشر خراسان رو بهم معرفی کرد و گفت به شیوۀ کمیک داستان‌های شاهنامه رو چاپ کرده. من اینجا پیدا نکردم. فکر می‌کنم اون مجموعه هم مجموعۀ جذابی باشه.
۰۱ تیر ۹۸ ، ۰۹:۳۳ قاسم صفایی نژاد
ممنون از معرفی.
پاسخ:
خواهش می‌کنم.
۰۱ تیر ۹۸ ، ۱۵:۵۴ کوالای پیر
معرفی رو که خوندم گفتم چه خوب کاش برای آبجی کوچیکه بگیرم بخونه بعد رفتم کتاباشو گشتم ببینم اسم نویسنده شاهنامه ای که داره چیه دیدم جلد یک همین مجموعه اس راستش ورق زدم یکمم خوندم نثر روون و خوبی داشت اما به نظرم تصویرگری چندان جالبی نداشت!! البته این کتابی که من دیدم چاپ سال85 بود.

راستی ممنون از معرفی:)
پاسخ:
آره. زیر کامنت آقا مصطفی هم بحث همین تصاویر کتاب بود. من هم این نقد رو بهش وارد می‌دونم. ضمن اینکه نثر کتاب برای نوجوون‌ها خوبه و برای کم سن و سال‌ترها شاید خیلی قابل فهم نباشه.
خواهش می‌کنم. :)
بچه که بودم داستانهایی از قصه های هزار و یکشب رو چند کتابشو تو خونه مدربزرگم دیدم 
ولی الان اصلا نمی دونم وجود خارجی دارن تو دنیای امروز یا نه 
از قصه های شاهنامه هم یه جلد از کانون خریدم خیلی شیک و مجلسی و قطع بزرگ با جلد مستحکم و قصه هم اصلا طولانی نبود 
پاسخ:
بحث طولانی بودن قصه‌ها نیست. اتفاقاً اگر قصه‌ها جامع بیان بشه به نظرم شیرین‌تر و جذاب‌تره. برای مثال توی همین جلد سوم، داستان اسفندیار از ابتدای در بند بودن اسفندیار شروع میشه. در صورتی که بعضی از مجموعه‌ها مستقیماً به سراغ نبرد رستم و اسفندیار میرن و این خوب نیست. روایت رو ناقص می‌ذاره و باعث قضاوت یک‌ سویۀ مخاطب میشه.
منم موافقم باهاتون 
خود من داستان سیاوش رو اول بار به صورت نثر باز هم تو خونه پدربزرگ خدابیامرز دیدم و خوندم 
و همون باعث شد که سه ماه تعطیلی سوم راهنمایی رو بشینم به خوندن کتاب شاهنامه 
حیف که الان دیگه حال شعر مخصوصا شاهنامه رو ندارم فکر کنم سن خودش رو میخواد و فکر کنم واقعا سن نوجوونی خوب باشه 
پارسال که اون فیلم سینمایی رو دیدم که اسطوره های شاهنامه رو توش آورده بودن با خودم گفتم اصلا مخاطبان این فیلم (که رده ی سنی کودک بودن) این اسامی رو میشناسن که کی هستن؟ 
پاسخ:
شعر یه زمونی فکر می‌کنم خیلی مورد توجه مردم بوده. اما مخاطب امروز با نثر راحت‌تر کنار میاد. به خصوص نثری که پخته و رواان باشه. برای همین هم تصورم اینه که تو این زمینه خیلی ضعف داریم. 
البته که ارزش ادبی متن منظوم شاهنامه خیلی بیشتر از متن‌های منثوره. اما تا وقتی نتونیم دیگران رو علاقه‌مند کنیم به محتوا، نمیشه انتظار داشت که مخاطب با پای خودش به سمت شاهنامه بره.
۰۲ تیر ۹۸ ، ۲۱:۰۰ صخره نورد
فکر میکردم همین یه دونه هم پیدا نشه، جای امیدواریه!
پاسخ:
:)
 مشابه این کتاب، چندتایی دیگه هم دیدم. اما خب هرکدوم ضعف‌های کوچیک و بزرگ زیادی داره. الان به این کتاب اگر قرار باشه از پنج نمره بدم، بهترین نمره‌ام سه می‌تونه باشه.
همه اگاهیم از این بلایا
حتی فرشته هم نمیاد اینورا ها.
 هیچکس_اینجا تهرانه_
خب.بله قبول دارم.خیلی کم میرسن.واقعا جز این یه حرف چیزی میتونم بگم!؟که کم میرسن و بله قبول دارم؟نه.چیزی نمیتونم بگم.احتمالا تنها کاریم که ازم بر میاد اینه که کتاباشو بخرم.من یدونه.شما یدونه.بقیه یدونه.که احتمالا وقتی میتونم برم با پولش یه چیزی(هرچیزی)بخرم.نمیرم کتاب بخرم.
ببخشید.ولی همینه.نه؟
برای دختر عموم یه شاهنامه خریدن.120 تومن.براش با برگه آ چار جلدش کردم چون به شدت خوشکل بود.الان تو کمدش داره خاک میخوره.کسیم که داره.وضعش اینه.
پاسخ:
خب بحث خریدن نیست. من به شخصه اعتقادی به کتاب خریدن ندارم. خیلی کم پیش میاد که برم و کتابی رو خودم بخرم. :)
.
مشابه دخترعموی شما زیاد داریم متأسفانه. برای همین هم میگم خریدن به تنهایی نمی‌تونه حرکت مفیدی به حساب بیاد. 
۰۳ تیر ۹۸ ، ۱۵:۳۴ گندم بانو
من بچه بودم یه گزیده هزار و یک شب داشتم. چند باری خونده بودمش. یکی دو تا قصه کوچیک از شاهنامه هم داشتم که نمیخوندمشون! برام جذاب نبودن! :/
پاسخ:
خسته نباشی :)
دلیل واسه این اتفاق زیاده؛ ولی بنظرم اقبال مردم هم هست نمیشه خوراک فرهنگی رو به زور داد؛ ناشر هم طبیعتا به طلب خوانندگان انتشار میکند.
پاسخ:
حرفت دربارۀ اقبال فرهنگی رو کاملاً قبول دارم. حرف منم همینه. ولی تا وقتی نتونی محصول خوب ارائه بدی، نمی‌تونی انتظار حمایت از مخاطب هم داشته باشی.
مجموعه آتوسا صالحی خوب است،
مساله این است که آدم بزرگ ها چقدر شاهنامه می خوانند...
یک بار مجموعه شش جلدی از دفترهای مثنوی دیدم و خریدم که به خاطر راحت بودن جابه جایی واقعا کار تحسینبرانگیزی بود
اگر درباره ی آثار نظامی و شاهنامه هم اینکار را می کردند چقدر خوب بود
پاسخ:
متأسفانه فقط شاهنامه نیست. ما این بی‌مهری رو نسبت به متن‌های منثورمون هم داریم. 
.
آثار نظامی که هست. شاهنامه هم من دیدم که چند جلدی کار شده باشه.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی